"Chân tôi đau sau khi đi bộ một chút, nhưng cơn đau biến mất khi tôi nghỉ ngơi." Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của chứng hẹp ống sống. Tình trạng này không chỉ gây đau lưng dưới mà còn gây tê chân và khó khăn khi đi lại, và nếu không được điều trị, nó có thể làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống của bạn
Bài viết này cung cấp lời giải thích rõ ràng về cơ chế gây ra hẹp ống sống, các biện pháp tự chăm sóc tại nhà để ngăn ngừa tình trạng bệnh trở nặng, và các lựa chọn để giải quyết cơn đau hiện tại của bạn, từ phương pháp điều trị tiêu chuẩn đến y học tái tạo mới nhất
mục lục
Hẹp ống sống là gì?
Hẹp ống sống là tình trạng các đường dẫn thần kinh trong tủy sống bị thu hẹp, gây áp lực lên các dây thần kinh và dẫn đến tê bì và đau nhức. Triệu chứng điển hình là không thể đi bộ đường dài liên tục
Cơ chế gây hẹp ống sống
Ống sống là đường dẫn mà các dây thần kinh cột sống đi qua, được bao quanh bởi cột sống, đĩa đệm, khớp, dây chằng, v.v., và chứng hẹp ống sống xảy ra khi ống sống bị thu hẹp theo tuổi tác. Hẹp ống sống xảy ra khi các dây thần kinh bị chèn ép và lưu lượng máu đến các dây thần kinh bị giảm do biến dạng cột sống, đĩa đệm phình ra hoặc dây chằng dày lên do lão hóa. Nói chung, chứng này dễ xảy ra hơn ở người trung niên và người cao tuổi so với thoát vị đĩa đệm
Triệu chứng của hẹp ống sống
Một triệu chứng điển hình là không thể đi bộ đường dài liên tục. Tình trạng này được gọi là chứng đau cách hồi, và triệu chứng đặc trưng nhất là chu kỳ đi bộ và nghỉ ngơi xen kẽ. Cảm giác tê và đau xuất hiện ở đùi và dưới đầu gối, nhưng đáng ngạc nhiên là, trong nhiều trường hợp, cơn đau lưng dưới lại không quá nghiêm trọng
Khi nghỉ ngơi, hầu như không có triệu chứng gì, nhưng điển hình là đau và tê khi đứng hoặc đi lại. Khi bệnh tiến triển, bạn có thể bị yếu chi dưới, nóng bừng quanh hậu môn, khó tiểu và các vấn đề về đường tiết niệu như són tiểu, vì vậy cần thận trọng
Tài liệu tham khảo: Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản | Loạt bài Chỉnh hình số 8 "Hẹp ống sống thắt lưng"
Tự chăm sóc tại nhà để ngăn ngừa bệnh trở nặng!
Có những biện pháp tự chăm sóc bạn có thể thực hiện tại nhà để ngăn ngừa chứng hẹp ống sống trở nên trầm trọng hơn
Các tư thế không nên thực hiện (cong eo) và các tư thế được khuyến nghị (cúi người về phía trước)
Khi bạn bị hẹp ống sống, có những tư thế bạn nên tránh và những tư thế được khuyến nghị
Tư thế cần tránh: Cong lưng
Nếu bạn uốn cong phần lưng dưới ra sau, đường kính bên trong của ống sống sẽ càng hẹp hơn, làm tăng áp lực lên các dây thần kinh và khiến các triệu chứng dễ trở nên trầm trọng hơn. Trong sinh hoạt hàng ngày, bạn nên cẩn thận với những động tác sau:
- Với tay lên những nơi cao: Phơi quần áo, lấy hành lý từ trên kệ, v.v
- Đọc sách hoặc sử dụng điện thoại thông minh khi nằm sấp
- Ngủ trên nệm quá mềm: Vùng lưng dưới của bạn sẽ bị lún xuống, khiến lưng dưới bị cong
- Thời gian làm việc đứng lâu: Đứng thẳng trong thời gian dài có thể khiến lưng dưới bị cong, vì vậy bạn cần tìm cách nghiêng xương chậu, chẳng hạn như đặt một chân lên bệ đỡ
Đó là một động tác mà chúng ta thường thực hiện một cách vô thức, nhưng chỉ cần ý thức tránh động tác đó trong cuộc sống hàng ngày có thể giảm bớt áp lực lên dây thần kinh và giúp ngăn ngừa đau nhức
Tư thế được khuyến nghị: nghiêng người về phía trước
Ngược lại, việc cúi người về phía trước sẽ kéo giãn các phần phía sau của cột sống (như dây chằng vàng) và mở rộng ống sống, làm giảm áp lực lên các dây thần kinh. Một số tư thế thoải mái bao gồm:
- Xe đạp: Việc nắm ghi đông khiến bạn tự nhiên nghiêng người về phía trước, nhờ đó việc di chuyển dễ dàng hơn so với đi bộ
- Đẩy xe hàng: Nếu bạn có thể đi bộ trong thời gian dài trong khi đẩy xe hàng siêu thị, đây có thể là dấu hiệu giúp chẩn đoán hẹp ống sống
- Khi ngủ: Nên nằm nghiêng và cuộn tròn lưng, ôm lấy đầu gối
Có nhiều trường hợp người ta gặp khó khăn khi đi bộ nhưng lại đạp xe bình thường, vì vậy điều quan trọng là phải kết hợp những tư thế này vào cuộc sống hàng ngày và tránh tình trạng thiếu vận động
Các kỹ thuật kéo giãn để giảm đau
Đối với chứng hẹp ống sống, các bài tập kéo giãn rất hiệu quả trong việc mở rộng ống sống và loại bỏ tình trạng cong vẹo cột sống thắt lưng
- Bài tập ôm đầu gối (tư thế xả khí): Nằm ngửa, dùng hai tay ôm lấy hai đầu gối và từ từ kéo chúng về phía ngực
- Bài tập Mèo và Bò (thực hiện bằng tay): Quỳ xuống bằng cả hai tay và hai đầu gối, thở ra và cong lưng, để lộ rốn
- Giãn cơ iliopsoas (phía trước khớp hông): Nếu phần trước khớp hông bị cứng, bạn dễ bị cong lưng dưới, vì vậy hãy bước về phía trước bằng một chân và giữ tư thế tương tự như khi giãn gân Achilles, tức là giãn phần gốc của chân sau
Tuy nhiên, nếu cơn đau hoặc tê trở nên nghiêm trọng, đừng cố gắng gượng ép, mà hãy kéo giãn từ từ trong phạm vi cảm thấy thoải mái
Những điểm cần lưu ý trong cuộc sống hàng ngày
Điều quan trọng là không để cơ thể bị lạnh. Bởi vì lưu thông máu kém sẽ khiến bạn trở nên nhạy cảm quá mức, dẫn đến tê bì và đau nhức. Ngoài ra, đừng đi bộ đến khi cảm thấy đau. Thay vào đó, hãy đi bộ một chút rồi ngồi xuống và nghỉ ngơi (cúi người về phía trước) thường xuyên, điều này sẽ giúp bạn tăng tổng quãng đường đi được
Các phương pháp điều trị và hạn chế của chứng hẹp ống sống
Hiện tại, chưa có câu trả lời rõ ràng về việc điều trị bảo tồn có hiệu quả hơn so với việc không làm gì (để bệnh tiến triển tự nhiên) hay không. Tuy nhiên, thông thường người ta sẽ bắt đầu bằng phương pháp điều trị ít gây áp lực lên cơ thể
Các phương pháp điều trị bảo tồn
Ngoài phục hồi chức năng và sử dụng đai nẹp, điều trị bằng thuốc cũng được áp dụng. Thuốc giãn mạch (chế phẩm prostaglandin E1) được sử dụng để cải thiện lưu thông máu đến các dây thần kinh tủy sống. Nếu cơn đau dữ dội, tiêm phong bế thần kinh, giúp tạm thời ngăn chặn sự truyền dẫn đau và ức chế viêm, cũng là một lựa chọn điều trị bảo tồn
Phẫu thuật (giải áp/cố định)
Nếu tình trạng khó khăn khi đi lại ngày càng trầm trọng và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, phẫu thuật để giải phóng áp lực lên dây thần kinh có thể được xem xét. Tuy nhiên, phẫu thuật cũng có những hạn chế. Điều quan trọng cần lưu ý là ngay cả khi áp lực vật lý được loại bỏ thông qua phẫu thuật, vẫn có những trường hợp tổn thương dây thần kinh do bị chèn ép trong thời gian dài không hồi phục, và chỉ còn lại tình trạng tê bì
Tài liệu tham khảo: Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản | Hướng dẫn điều trị hẹp ống sống thắt lưng.
Tài liệu tham khảo: Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản | Loạt bài Chỉnh hình số 8 "Hẹp ống sống thắt lưng"
Y học tái tạo điều trị chứng viêm và tổn thương thần kinh
Đối với những người ngần ngại phẫu thuật hoặc không thấy kết quả từ các phương pháp điều trị bảo tồn, y học tái tạo mang đến một lựa chọn mới. Y học tái tạo là phương pháp điều trị nhằm mục đích sửa chữa mô thần kinh bị tổn thương bằng sức mạnh của chính các tế bào của bệnh nhân. Phương pháp điều trị sử dụng "tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ" được thu thập và nuôi cấy từ bệnh nhân, cũng như "dịch nổi (cytokine)" được chiết xuất từ dịch nuôi cấy, chứa các thành phần hoạt tính
Thuốc này chủ yếu cải thiện các triệu chứng thông qua các tác động sau
- Tác dụng chống viêm (giảm đau)
- Sự hình thành mạch máu mới (cải thiện tình trạng tê bì)
- Tác dụng bảo vệ và phục hồi thần kinh (giải phóng các yếu tố dinh dưỡng thần kinh)
Một ưu điểm lớn so với phẫu thuật là không cần nhập viện. Phương pháp này cũng có thể được sử dụng cho các triệu chứng không phù hợp với phẫu thuật, do đó trở thành một lựa chọn để cải thiện chất lượng cuộc sống (QOL). Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đang được tiến hành tại các bệnh viện đại học, nhưng đây là một phương pháp điều trị tự chọn và không được bảo hiểm chi trả
Tài liệu tham khảo: Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản | Hướng dẫn điều trị hẹp ống sống thắt lưng.
Tài liệu tham khảo: Bệnh viện Đại học Hokkaido | Bắt đầu thử nghiệm lâm sàng do nhà nghiên cứu dẫn đầu về y học tái tạo sử dụng tế bào gốc trung mô và vật liệu sinh học ở bệnh nhân phẫu thuật điều trị hẹp ống sống thắt lưng.
bản tóm tắt
Đừng bỏ cuộc và nghĩ rằng, "Chỉ là do tuổi tác thôi," mà việc hành động sớm sẽ giúp bảo vệ khả năng đi lại của bạn trong tương lai. Trước hết, điều quan trọng là phải có quan điểm tự chăm sóc và điều trị bảo tồn để kiểm soát các triệu chứng. Nếu điều này không cải thiện tình trạng của bạn, hoặc nếu bạn không chắc chắn về phẫu thuật, y học tái tạo là lựa chọn thứ ba. Để đảm bảo bạn có thể tiếp tục đi lại bằng chính đôi chân của mình, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia